Grade 9 Kiswahili Schemes of Work & Strands (Term 3 2026)

• Vihusishi vya a unganifu na vya sababu v i n a t o f a u t i a n a j e?

• kutambua vihusishi vya -a unganifu na vya sababu kutoka kwa kapu maneno, mti maneno, chati au katika tarakilishi
• kutambua vihusishi vya -a unganifu na v y a s a b a b u k a t i k a s e n t e n s i a u v i f u n g u kwenye vitabu au tarakilishi kwa kuzipigia mstari au kuzikolezea wino
• kutunga sentensi au vifungu vifupi kwa kutumia vihusishi vya -a unganifu na vya sababu akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la mazoezi ya viungo vya mwili
• kumsomea mzazi au mlezi wake sentensi au vifungu alivyotunga ili amtolee maoni

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Vihusishi vilinganishi na kihusishi na h u c h a n g i a v i p i katika mawasiliano?

• kuchopoa vihusishi vilinganishi na kihusishi na katika kapu maneno, mti maneno, chati au katika tarakilishi
• kutambua vihusishi vilinganishi na kihusishi na katika sentensi au vifungu kwenye vitabu au tarakilishi kwa kuzipigia mstari au kuzikolezea wino
• kutunga sentensi au vifungu kwa kutumia vihusishi vilinganishi na kihusishi na akizingatia suala lengwa na masuala mtambuko mbalimbali
• kumtajia mzazi au mlezi wake kihusishi na na vihusishi vilinganishi katika mazingira ya nyumbani

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Je, unapotaka kuonyesha hali ya masharti unatumia viambishi gani?

• kutafiti mtandaoni au maktabani maana ya hali ya masharti
• kutambua matumizi sahihi ya hali ya - nge- na -ngali-, katika sentensi au vifungu
• kuchagua sentensi zinazoashiria matumizi ya hali ya -nge- na -ngali-, kutokana na mchanganyiko wa sentensi kutoka katika vitabu, tarakilishi, chati kwa kuzikolezea wino au kuzipigia mstari
• kutunga sentensi kuonyesha matumizi ya hali ya -nge- na -ngali-, akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la mitazamo hasi ya kijinsia
• kutafiti matumizi ya hali -nge- na -ngali- mtandaoni na kuwawasilishia wenzake ili waitolee maoni

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni vielezi vipi unavyovijua?
• Vielezi huchangia vipi katika mawasiliano?

• kuchopoa vielezi vya namna na vya wakati kutoka kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au tarakilishi
• kuvipigia mstari vielezi vya namna na vya wakati katika sentensi na vifungu
• kutenga vielezi vya namna na vya wakati katika orodha ya maneno, sentensi au vifungu kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuvikolezea wino
• kutunga sentensi au vifungu vifupi kwa kutumia vielezi vya namna na vya wakatiakizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la usalama barabarani
• kumsomea mzazi au mlezi wake sentensi alizotunga akitumia vielezi vya namna na vya wakati

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni mahali gani panaweza kutajwa na vielezi vya mahali?
• Ni idadi gani zinazoweza kutajwa na vielezi vya idadi?

• kuchopoa vielezi vya mahali na vya idadi kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au tarakilishi
• kuvipigia mstari vielezi vya mahali na vya idadi katika sentensi na vifungu
• kutenga vielezi vya mahali na vya idadi katika orodha ya maneno, sentensi au vifungu kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuvikolezea wino au kuvipigia mstari
• kujaza nafasi katika sentensi au vifungu kwa kutumia vielezi vya mahali na vya idadi
• kutunga sentensi au vifungu kwa kutumia vielezi vya mahali na vya idadi akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la huduma katika asasi za kijamii
• kuwasomea wenzake sentensi au vifungu alivyotunga ili watambue vielezi vya mahali na vya idadi

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni vitu gani katika mazingira yako vyenye majina yaliyo katika ngeli ya U- ZI na YA-YA?
• Ni vitu gani uvijuavyo vyenye majina yaliyo katika ngeli ya U- ZI na YA -YA?

• kutambua viambishi vya upatanisho wa kisarufi vya ngeli ya U-ZI na YA-YA katika sentensi na mafungu ya maneno
• kujaza nafasi katika sentensi au vifungu vifupi kwa kuzingatia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI na YA-YA
• kuchopoa nomino za ngeli ya U-ZI na YA-YA kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au katika tarakilishi
• kutaja majina ya vitu katika mazingira ya shuleni yaliyo katika ngeli ya U-ZI na YA-YA
• kutenga nomino za ngeli ya U-ZI na YA-YA katika orodha ya nomino, sentensi au vifungu kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuzikolezea wino au kuzipigia mstari
• kuunda sentensi au vifungu vifupi vyenye upatanisho ufaao wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI na YA-YA akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la misukosuko ya kijamii
• kuwasilisha kazi yake darasani au kuwasambazia wenzake mtandaoni ili waitolee maoni
• kutunga sentensi zenye upatanisho ufaao wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI na YA-YA akitumia nomino za vitu vilivyo katika mazingira ya nyumbani, na kumsomea mzazi au mlezi wake ili amtolee maoni

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni vitu gani katika mazingira yako vyenye majina yaliyo katika ngeli ya LI, KU na PA- KU-MU?

• kutambua viambishi vya upatanisho wa kisarufi vya ngeli ya LI, KU na PA-KU- MU katika sentensi au vifungu
• kujaza nafasi katika sentensi au vifungu kwa kuzingatia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya LI, KU na PA-KU-MU
• kuchopoa nomino za ngeli ya LI, KU na PA-KU-MU kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au katika tarakilishi
• kutaja majina ya vitu katika mazingira ya shuleni yaliyo katika ngeli ya LI, KU na PA-KU-MU
• kutenga nomino za ngeli LI, KU na PA-KU-MU katika orodha ya nomino, sentensi au vifungu kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuzikolezea wino au kuzipigia mstari
• kutunga sentensi au vifungu vifupi vyenye upatanisho wa kisarufi ufaao wa ngeli ya LI, KU na PA-KU-MU akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara
• kumweleza mzazi, mlezi au mwenzake sentensi alizotunga akitumia nomino katika ngeli za LI, KU na PA-KU-MU ili kutoa maoni

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Kwa nini tunatumia vinyume vya vihusishi katika mawasiliano?

• kueleza maana ya vinyume vya vihusishi
• kutambua matumizi sahihi ya vinyume vya vihusishi kutoka katika vitabu, tarakilishi au chati
• kuchagua sentensi zinazoashiria matumizi ya vinyume vya vihusishi kutokana na mchanganyiko wa sentensi kutoka kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuzikolezea wino au kuzipigia mstari
• kujaza nafasi katika sentensi au kifungu kwa kutumia vinyume vya vihusishi ipasavyo
• kuandika sentensi upya kwa kuzingatia vinyume vya vihusishi
• kutunga sentensi au kifungu kifupi kuonyesha matumizi ya vinyume vya vihusishi akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la kukabiliana na msongo wa mawazo
• kumsomea mzazi, mlezi au mwenzake sentensi zenye vihusishi na vinyume vyake vinavyotokea katika mazingira ya nyumbani

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Kwa nini ni muhimu kujifunza kauli za vitenzi?

• kutambua katika vitenzi, viambishi vya kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha
• kutenga vitenzi katika kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au tarakilishi
• kutenga vitenzi katika kauli ya kutendana kutendeana na kutendesha katika sentensi na vifungu kwenye vitabu, tarakilishi, chati kwa kuvikolezea wino au kuvipigia mstari
• kugeuza vitenzi katika kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha
• kujaza mapengo kwa kutumia vitenzi katika kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha
• kutunga sentensi au vifungu kwa kutumia vitenzi katika kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la haki za kibinadamu
• kumweleza mzazi, mlezi au mwenzake jinsi ya kutumia vitenzi katika kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha watoe maoni yao

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Nini kinafanya sentensi kuwa tata?

• kutoa maelezo ya sentensi tata kwa usahihi
• kutambua sentensi tata kwenye orodha ya sentensi kwenye vitabu, chati au tarakilishi kwa kuzipigia mstari au kuzikolezea wino
• kutambua sentensi tata zinazojitokeza katika matini mbalimbali
• kutolea wenzake maana tofauti za sentensi tata alizozitambua
• kutunga sentensi tata kwa kuzingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la magonjwa yanayotokana na mienendo ya maisha
• kuwasilisha darasani sentensi tata alizotunga ili wenzake wazitolee maoni kwa heshima na upendo
• kumtungia mzazi au mlezi wake sentensi tata zinazohusu shughuli katika mazingira ya nyumbani

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni nini kinachoonyesha kuwa sentensi iko katika hali ya masharti?

• kutambua ukanushaji wa sentensi katika hali ya masharti ya -nge-, -ngali- na -ki- katika matini mbalimbali (k.v. orodha ya sentensi, chati)
• kukanusha sentensi katika hali ya masharti ya -nge-, -ngali na -ki- katika kikundi
• kutunga sentensi zinazoonyesha ukanushaji wa sentensi katika hali ya masharti ya -nge, -ngali- na -ki- akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la mshikamano wa kijamii
• kutumia ukanushaji wa masharti ya -nge-, -ngali- na -ki kuandika kifungu kifupi kuhusu suala lengwa
• kumweleza mzazi, mlezi au mwezake namna ya kukanusha hali ya masharti ya - nge-, -ngali- na -ki- zinavyokanushwa

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Ni maneno gani unayoyajua yaliyo katika hali ya ukubwa?

• Mwanafunzi aweze
• kuchopoa nomino katika hali ya udogo na ukubwa kwenye chati, kadi maneno, kapu maneno au tarakilishi
• kutambua viambishi vya udogo na ukubwa katika maneno
• kuandika majina ya vifaa vya darasani katika udogo na ukubwa
• kuambatanisha nomino za hali ya wastani na za hali ya udogo na ukubwa kwa usahihi kwenye chati za maneno
• kujaza nafasi katika sentensi kwa kutumia nomino katika hali ya udogo au ukubwa
• kutunga sentensi akitumia nomino katika hali ya udogo na ukubwa kwa kuzingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la matumizi ya ushuru
• kumtajia mzazi au mlezi wake majina ya vifaa vya nyumbani katika udogo na ukubwa katika, mazingira ya nyumbani

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Usemi halisi unatofautianaje na usemi wa taarifa?
• Unazingatia nini unapoandika usemi halisi?
• Unazingatia nini unapoandika usemi wa taarifa?
• Mbali na Matarajio Anasikiliza na kujibu ipasavyo akizingatia baadhi ya aina za kusikiliza na kujibu kwa kuelekezwa. Anasikiliza na kutambua baadhi ya sauti lengwa na kuzitamka akiongozwa. Anasikiliza, kufasiri na kueleza msimamo na mielekeo kuhusu ujumbe kwa kiasi akielekezwa. Mbali na Matarajio Anazungumza na kujieleza kwa ufasaha akizingatia baadhi ya aina za uzungumzaji akielekezwa. Anawasilisha ujumbe na fani katika baadhi ya tungo za fasihi kwa kusaidiwa. Mbali na Matarajio Anasoma baadhi ya vifungu na kutambua ujumbe na msamiati kwa kiasi. Anasoma mashairi na kutambua baadhi ya yafuatayo; maudhui, dhamira, mandhari, ploti, wahusika na mbinu za lugha kwa kusaidiwa. Anasoma kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vya kusoma kwa ufasaha kwa kuelekezwa. Mbali na Matarajio Anasoma matini ya kujichagulia na kutambua baadhi ya vipengele vinavyozingatiwa kwa kusaidiwa. Anatambua baadhi ya vipengele vya ufupisho na kufupisha matini kwa kuongozwa. Mbali na Matarajio Anatumia baadhi ya alama za kuakifisha kwa kusaidiwa. Anaandika aina mbalimbali za insha kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vifaavyo vya uandishi kwa kuongozwa. Anaandika baadhi ya insha za kiubunifu kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vifaavyo vya uandishi kwa kuongozwa. Mbali na Matarajio Mbali na Matarajio Anatambua na kutumia baadhi ya aina za maneno katika lugha ya Kiswahili kwa kuelekezwa. Anatambua na kutumia baadhi ya viambishi vya nyakati na hali katika vitenzi kwa kuelekezwa. Mbali na Matarajio Anatambua baadhi ya viambishi vya ngeli, ngeli za nomino na kutumia kwa kiasi upatanisho wa kisarufi ipasavyo. Anatambua vinyume vya baadhi ya vihusishi na kuvitumia katika matini kwa kusaidiwa. Anatambua na kutumia vitenzi katika baadhi ya kauli kwa kusaidiwa. Mbali na Matarajio Anatambua na kutumia baadhi ya sentensi tata katika matini kwa kuelekezwa. Anatambua maneno yaliyokanushwa, viambishi vya ukanushaji na kukanusha kwa kiasi kwa kuzingatia hali ya masharti -nge-, -ngali- na -ki- kwa kusaidiwa. Anatambua na kutumia baadhi ya nomino katika Mbali na Matarajio hali ya ukubwa na udogo akielekezwa. Anatumia kiasi usemi halisi na usemi wa taarifa katika matini kwa kuongozwa?

• Mwanafunzi aweze
• kujadiliana na wenzake kanuni za kubadilisha usemi halisi kuwa usemi wa taarifa
• kugeuza sentensi zilizo katika usemi halisi ziwe katika usemi wa taarifa
• kugeuza sentensi zilizo katika usemi wa taarifa ziwe katika usemi halisi
• kushiriki katika mchezo wa kuchopoa kadi katika vikundi. Kikundi kimoja kichopoe kadi ya sentensi sahili katika usemi halisi na kikundi kingine kichopoe sentensi hiyo katika usemi wa taarifa
• kutunga sentensi sahili katika usemi halisi na usemi wa taarifa daftarini mwake kwa kuzingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala maadili ya kitaifa
• kumsomea mzazi, mlezi au mwenzake sentensi sahili alizotunga za usemi halisi na usemi wa taarifa ili kuzitolea maoni. Kukaribia Matarajio Anasikiliza na kujibu ipasavyo akizingatia baadhi ya aina za kusikiliza na kujibu. Anasikiliza na kutambua baadhi ya sauti lengwa na kuzitamka. Anasikiliza, kufasiri na kueleza msimamo na mielekeo kuhusu ujumbe kwa kiasi. Kukaribia Matarajio Anazungumza na kujieleza kwa ufasaha akizingatia baadhi ya aina za uzungumzaji. Anawasilisha ujumbe na fani katika baadhi ya tungo za fasihi. Kukaribia Matarajio Anasoma baadhi ya vifungu na kutambua ujumbe na msamiati. Anasoma mashairi na kutambua baadhi ya yafuatayo; maudhui, dhamira, mandhari, ploti, wahusika na mbinu za lugha Anasoma kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vya kusoma kwa ufasaha. Kukaribia Matarajio Anasoma matini ya kujichagulia na kutambua baadhi ya vipengele vinavyozingatiwa. Anatambua baadhi ya vipengele vya ufupisho na kufupisha matini. Kukaribia Matarajio Anatumia baadhi ya za kuakifisha mshazari kikamilifu. Anaandika aina mbalimbali za insha kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vifaavyo vya uandishi. Anaandika baadhi ya insha za kiubunifu kwa kuzingatia baadhi ya vipengele vifaavyo vya uandishi. Kukaribia Matarajio Kukaribia Matarajio Anatambua na kutumia baadhi ya aina za maneno katika lugha ya Kiswahili. Anatambua na kutumia baadhi ya viambishi vya nyakati na hali katika vitenzi. Kukaribia Matarajio Anatambua baadhi ya viambishi vya ngeli, ngeli za nomino na kutumia upatanisho wa kisarufi ipasavyo. Anatambua vinyume vya baadhi ya vihusishi na kuvitumia katika matini. Anatambua na kutumia vitenzi katika baadhi ya kauli. Kukaribia Matarajio Anatambua na kutumia baadhi ya sentensi tata katika matini. Anatambua maneno yaliyokanushwa, viambishi vya ukanushaji na kukanusha kwa kiasi kwa kuzingatia hali ya masharti -nge-, -ngali- na -ki- ipasavyo. Anatambua na kutumia baadhi ya nomino katika Kukaribia Matarajio hali ya ukubwa na udogo. Anatumia kwa kiasi usemi halisi na usemi wa taarifa katika matini kikamilifu. 1. Kazi ya vikundi 2. Vyama vya ushirika shuleni 3. Mijadala inayohusu masuala mtambuko mbalimbali 4. Ziara za nyanjani 5. Kutagusana na vyombo vya habari na vifaa vingine vya kidijitali 1. Kazi ya vikundi 2. Vyama vya ushirika shuleni 3. Mijadala inayohusu masuala mtambuko mbalimbali 4. Ziara za nyanjani 5. Kutagusana na vyombo vya habari na vifaa vingine vya kidijitali 1. Kazi ya vikundi 2. Vyama vya ushirika shuleni 3. Mijadala inayohusu masuala mtambuko mbalimbali 4. Ziara za nyanjani 5. Kutagusana na vyombo vya habari na vifaa vingine vya kidijitali 1. Kazi ya vikundi 2. Vyama vya ushirika shuleni 3. Ziara za nyanjani 4. Kutagusana na vyombo vya habari na vifaa vingine vya kidijitali

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• ki- ya masharti hutumiwa wakati gani katika sentensi?
• ka- ya kufuatana kwa vitendo hutumiwa wakati gani katika sentensi?

• kutambua -ki- ya masharti na ka- ya kufuatana kwa vitendo katika matini mbalimbali
• kuchagua sentensi zinazoashiria matumizi ya hali ya -ki- na ka- ya kufuatana kwa vitendo kutokana na mchanganyiko wa sentensi kutoka katika vitabu, tarakilishi, chati kwa kuzikolezea wino au kuzipigia mstari
• kutunga sentensi au kifungu kifupi kuonyesha matumizi ya hali ya -ki- na ka- ya kufuatana kwa vitendo akizingatia masuala mtambuko mbalimbali likiwemo suala la utunzaji wa maliasili

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.

• Mawaidha hushirikisha kina nani?

• kutafiti na kueleza maana ya mawaidha
• kujadili na wenzake ujumbe wa mawaidha ya kifasihi
• kujadili na wenzake sifa za mawaidha ya kifasihi
• kueleza vipengele vya uwasilishaji wa mawaidha
• kutambua washiriki (fanani, hadhira) katika mawaidha anayosikiliza
• kuchambua sifa za washiriki katika mawaidha anayosikiliza kutoka kwa vifaa vya kidijitali, mgeni mwalikwa au mwalimu
• kutunga mawaidha kuhusu suala lengwa na kuwawasilishia wenzake darasani
• kusikiliza mawaidha atakayotolewa na mzazi au mlezi wake

Approved textbooks, realia, counters, flashcards, charts & digital devices.